کدبازان

«

»

اسفند ۰۱ ۱۳۹۳

Print this نوشته

کودکانی مانند آیینه

تنبیه یاتشویق،از جمله الگوهای تربیتی است که برای آگاه کردن فرد نسبت به کارهای منفی یا مثبتش انجام می شود و در شکل گیری هنجارها نقش مهمی دارد.

بسیاری از والدین برایتربیت کودکانشان راههای مختلفی را امتحان می کنند. از کتک زدن کودک گرفته تا محروم کردن، اخم کردن و گفتن جملاتی از قبیل: دیگه دوستت ندارم و… از طرف دیگر والدینی هستند که اعتقادی به تنبیه کودکان ندارند و سعی می کنند با تشویق، کودکشان را تربیت کنند. به نظر شما کدام روش مناسب تر است: فقط تنبیه؟ فقط تشویق؟ یا تنبیه و تشویق در کنار هم. در میان اصول تربیتی تنبیه و تشویق جایگاه ویژه ای دارد.

اکثر ما والدین بودن و فرزند بودن را تجربه کرده ایم. بسیاری از والدین این دو ابزار تربیتی را طبق آنچه از بزرگترها تجربه کرده یا دیده اند، برای فرزندان خود هم به کار می گیرند و تصور می کنند به کسب اطلاعات و افزایش آگاهی در این باره نیازی ندارند، غافل از این که نادیده گرفتن اصول این دو شیوه تربیتی تبعاتی دارد و باعث می شود والدین در موارد بسیاری سرخورده و نا امید شوند. آن ها اغلب شکایت می کنند که بچه های این دوره و زمانه فرق کرده اند، غافل از این که بچه ها فرق نکرده اند و این والدین هستند که بایدشیوه هایبرخورد صحیح با کودکان را بیاموزند. آن چه بسیاری از والدین نمی دانند این است که تنبیه و تشویق، باید طبق اصول انجام شود تا اثر بخش باشد.

تنبیه به معنای بیدار کردن و آگاه کردن کسی بر امری است. از این رو تنبیه همیشه به صورت کتک زدن، ملامت کردن و اعمال فشار نیست؛ بلکه این هدف (آگاه کردن شخص) ممکن است با نصیحت، ارشاد و موعظه حاصل شود و او متوجه خطای خود بشود. پس تنبیه به خاطر هدایت است نه فرو نشاندن خشم مربی.

در نظام تربیتی اسلام، اصل تنبیه به عنوان عاملی بازدارنده، پذیرفته شده است؛ زیرا فردی که در برابر اعمال و رفتار خود کنترلی نبیند و با نصیحت و گاه اعمال فشار و کیفر محدود نگردد، طغیان خواهد کرد.

شیوه عاطفی، بهترین و موفقترین شیوه های تربیتی است. کودک باید با مفهوم جملاتی از قبیل: «دوستت دارم و دوستت ندارم» والدین آشنا شود و آثار مطلوب و نامطلوب آن را دریابد. تخلفات کودک باید با چهره ناراضی والدین روبه رو شود و از برخورد مربیان خود، راه و روش صحیح و مورد نظر آنها را پیدا کند. او باید همیشه مورد مهرورزی و خوشرفتاری والدین قرار گیرد تا نصیحت های آنها را مانند: یک تابلو، در مقابل خود تجسم کند.

گاه پیش می آید که رفتار خلاف کودک با پند و اندرز اصلاح نمی شود و کودک در شیوه رفتاری خود تغییری نمی دهد. در این صورت والدین با استفاده از روشهای مناسب و با توجه به نوع و زمان جرم، به بازداشتن و تنبیه بدنی او در شرایطی خاص اقدام کنند. مربی اگر ناچار از تنبیه بدنی شد، کافی است ضربه ای به پشت دست کودک بزند و در مواردی که تخلفش بزرگتر و سنگین تر باشد، تنبیه شدیدتری را اعمال کند.

تنبیه بدنی به عنوان یک عامل بازدارنده (در صورت عدم کارآیی دیگر ابزار تربیتی) به حساب می آید و چندان سازنده نیست؛ زیرا کودک ممکن است از ترس کتک، به ظاهر مرتکب خلاف نشود، اما عادت زشت خود را از دست ندهد.

امیر مؤمنان حضرت علی علیه السلام می فرماید: «اِنَّ العاقِلُ یَتَّعِظُ بِالاَدَبِ وَ البَهائِمُ لا یَتَّعِظُ الاّ بِالضّربِ»

خردمند، با ادب پند می آموزد و حیوانات با کتک و زدن تربیت می شوند.

مربیانی که با فرزندان خود با خوشرفتاری و محبت و مهربانی برخورد می کنند، می توانند از «قهرکردن» با کودک، به عنوان یک وسیله اصلاحی بهره برداری کنند.

فردی خدمت امام صادق(ع) شرف یاب شد و از فرزندش شکایت کرد. امام(ع) در پاسخ او فرمود: «لا تَضْرِبْهُ وَاهْجُرْهُ و لا تُطِلْهُ»

او را نزن، با او قهر کن ولی این قهر را طولانی نکن.

رعایت برخی نکات در تنبیه کودک ضروری و لازم است که والدین به هنگام تنبیه فرزندان شان باید به آن توجه کافی را نمایند.

برخی از این نکات، عبارتند از:

۱ـ در تنبیه، پدر و مادر با هم اقدام نکنند. اگر یکی طفل را تنبیه کرد، دیگری به عنوان پشتوانه روحی او باقی بماند.

۲ـ پیش از تنبیه، باید ریشه تخلف را کشف کرد و سپس به رفع آن اقدام نمود.

۳ـ تنبیه به عنوان آخرین ابزار تربیتی مورد استفاده قرار گیرد.

۴ـ باید عمل کودک را تنبیه کرد، نه شخصیت و تمام وجود او را.

۵ـ تنبیه با جرم و خطای کودک متناسب باشد.

۶ـ تنبیه چند جانبه نباشد؛ یعنی به این صورت نباشد که طفل هم کتک بخورد، هم سرزنش شود و هم مورد تمسخر قرار گیرد.

اگر والدین مودب باشند و پرخاشگری نکنند، کودکشان نیز در آینده، همین رفتارها را انجام خواهد داد. اگر والدین رفتارهایشان درست نباشد، تنبیه یا تشویق به رفتار درست، سودی ندارد؛ ‌زیرا کودک، بخش مهمی ازآموخته های خود را از راه مشاهده نمونه ها و الگوها فرا می گیرد. اما در کلام پایانی، روایتی از حضرت امام کاظم علیه السلام در خصوص بحث تربیتی فرزندان بیان می کنیم. حضرت در این روایت می فرمایند: «رفتار کودک بر اثر رفتار درست والدین محفوظ می ماند.»

درباره‌ی نویسنده

زمانیان (خلاق1)

Permanent link to this article: http://www.saadat-school.ir/1393/12/%da%a9%d9%88%d8%af%da%a9%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%85%d8%a7%d9%86%d9%86%d8%af-%d8%a2%db%8c%db%8c%d9%86%d9%87/

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

می‌توانید از این تگ‌های اچ‌تی‌ام‌ال استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>