خانه > مقاله > اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی

اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی

اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی نزد همه افراد با هر توانایی دهنی دیده می‌شود، هر چند که در کسانی که مشکلاتی در یادگیری دارند بیشتر پیش می‌آید. کسانی که دچار اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی هستند، مشکلات دیگری مانند خواب و اضطراب نیز دارند. علائم اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی بیشتر در سال‌های اولیه زندگی ظاهر می‌شوند و ممکن است با تغییر وضعیت کودک آشکارتر شوند. بیشتر کودکان در سنین بین ۶ تا ۱۲ تشخیص داده می‌شوند.

علل
علت اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی کاملا مشخص نشده، ولی تصور می‌شود مجموعه‌ای از عوامل در بروز بیماری نقش داشته باشند.

ژنتیک

اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی بیشتر در درون خانواده‌ها دیده شده و غالبا چنین تصور می‌کنند که ژن‌هایی که از والدین به ارث می‌رسند نقش درخور توجهی در ایجاد آن دارند. بررسی‌های نشان می‌دهند که والدین و خواهران وبرادران کودک مبتلا به اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی چهار برابر دیگران دچار این بیماری هستند. با این حال، به نظر نقش وراثت در بروز این بیماری پیچیده بوده و احتمالا بیش از یک ژن در این کار دست دارند.

کارکرد و ساختار مغز

بررسی‌ها شماری از تفاوت‌های احتمالی در مغز افراد مبتلا به اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی با افراد سالم را نشان داده‌اند و گفته شده که برخی نواحی مغز این افراد ممکن است کوچکتر و نواحی دیگر بزرگتر از افراد سالم باشند. بررسی‌های همچنین نشان داده‌اند که تکامل کامل مغز در کودکان مبتلا به اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی نسبت به کودکان سالم با دو تا سه سال تاخیر همراه است. از سوی دیگر، ممکن است نوحی عدم تعادل در سطح مواد شیمیایی مغز (نوروترانسمیترهای) افراد دچار اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی وجود دارد و یا احتمالا این مواد به درستی عمل نمی‌کنند.

علل احتمالی دیگر

علل دیگری نیز به عنوان دخیل در بروز اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی برشمرده می‌شوند، از جمله:

· تولد پیش از موقع (پیش از ۳۷ هفته حاملگی)

· وزن کم هنگام تولد

· آسیب به مغز در داخل رحم یا سال‌های نخست زندگی

· مصرف الکل، کشید سیگار یا سوء مصرف مواد مادر در زمان حاملگی

· قرار گرفتن در معرض مقادیر زیادی سرب مسموم در سال‌های اول زندگی

با این حال، شواهد در مورد بسیاری از این عوامل کامل نبوده و نقش آن‌ها در بروز این اختلال هنوز تحت بررسی است.

تشخیص اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی

اگر تصور می‌کنید فرزندتان دچار اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی است، بهتر است موضوع با پزشکی در میان گذارید. پزشک در موارد زیر از شما پرس و جو خواهد کر‌د:

· درباره علائم فرزندتان

· چه موقع این علائم شروع شدند

· در کجا –مثلا در خانه یا مدرسه- خود را نشان می‌دهند

· آیا بر زندگی روزمره فرزندتان تاثیر گذاشته‌اند، مثلا مشکلاتی در ارتباط‌های اجتماعی برایش به وجود آورده‌اند

· آیا اخیرا رویدادی مهمی –مانند مرگ یا طلاق در خانواده- در زندگی کودک پیش نیامده

· آیا سابقه‌ای از اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی در خانواده وجود دارد

· درباره مشکلات یا علائم دیگری که ممکن است کودک داشته باشد

قدم‌های بعد

اگر پزشک فکر کند ممکن است فرزندتان دچار اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی است، ممکن است نخست از شما بخواهد مدتی (معمولا حدود ۱۰ هفته) وی را تحت نظر داشته باشید و ببینید که علائم‌اش بهتر می‌شوند، به همان صورت باقی می‌مانند و یا رو به وخامت می‌گذارند. از سوی دیگر، ممکن است لازم شود پدر یا مادر و یا هر دوی آن‌ها آموزش‌هایی برای کمک به فرزندشان ببینند.

اگر رفتار کودک بهتر نشد و یا رفتار وی برای زندگی روزمره‌اش تاثیر گذاشته، باید برای بررسی بیشتر نزد متخصص معرفی شود. در مورد بزرگسالان دچار اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی این کار زمانی صورت می‌گیرد که:

· در کودکی چیزی به عنوان اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی در وی دیده نشده، ولی برخی علائم از همان زمان شروع شده و همواره وجود داشته است

· علائم را نتوان به بیماری ذهنی دیگری نسبت داد

· علائم تاثیر درخور توجهی بر زندگی روزمره وی داشته، مثلا در کار یا روابط با دیگران مشکل پیدا کرده است.

گاه نیز فرد همواره علائم مشابهی داشته و این بار شدت علائم به گونه‌ای است که بر زندگی روزمره‌اش تاثیر گذاشته است.

ارزیابی

این متخصصین باید کودک یا بزرگسال را مورد ارزیابی قرار دهند:

· روانشناس کودک یا بزرگسال

· متخصص کودکان (برای کودکان)

· متخصص ناتوانی یادگیری، مددکار یا درمانگر حرفه‌ای با تجربه کار با مبتلایان به اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی

تشخیص در کودکان و نوجوانان

تشخیص اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی بستگی به مجموعه‌ای از معیارهای دقیق دارد. برای آن که کودکی مبتلا به اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی تشخیص داده شود، لازم است شش تا یا بیشتر از علائم کم‌توجهی، بیش‌فعالی یا انجام کارهای ناگهانی را از خود نشان دهد. برای تشخیص باید کودک،

· لااقل شش ماه به طور پیوسته این علائم را نشان دهد

· شروع علائم پیش از ۱۲ سالگی باشد

· لااقل در دو محیط مختلف (مثلا در خانه و هم در مدرسه) این علائم را نشان دهد تا بتوان احتمال بروز رفتار واکنشی به برخی آموزگاران یا کنترل والدین را رد نمود

· علائم طوری باشند که زندگی در محیط‌های اجتماعی، آموزشی یا کاری را برای کودک دشوار سازند

· علائم بخشی از اختلالاتی نباشند که به طور طبیعی در سیر مراحل دشوار از رشد کودک دیده می‌شوند و یا با اختلال دیگری بهتر توجیه شوند

تشخیص در بزرگسالان

تشخیص اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی در بزرگسالان دشوارتر است چه برخی قبول ندارند که باید همان علائم کودکان و نوجوانان را برای تشخیص اختلال در بزرگسالان نیز به کار برد. گاه تنها با پنج علامت یا بیشتر کم‌توجهی، بیش‌فعالی یا دست زدن به کارهای ناگهانی که در بالا به آن‌ها اشاره شد، تشخیص صورت می‌گیرد. معمولا متخصص از علائم کنونی فرد به عنوان بخشی از ارزیابی پرس و جو می‌کند، ولی مطابق دستورالعمل‌های که هم اکنون برای تشخیص اختلال به آن‌ها عمل می‌شود، اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی را در بزرگسان نمی‌توان قطعی دانست، مگر آن که علائم از کودکی وجود داشته باشد. اگر هم خود فرد یا همراهانش نتوانند چیزی از گذشته وی به خاطر آورند، ممکن است متخصص لازم بداند به سوابق تحصیلی وی رجوع و یا با پدر و مادر، آموزگاران یا هر کسی که وی را از قدیم می‌شناخته گفتگو کند.

‌بزرگسالی که مبتلا به اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی تشخیص داده می‌شود، باید بیماری کم و بیش بر زندگی‌اش در حیطه‌هایی چون:

در جا زدن در کار یا تحصیل
رانندگی خطرناک
مشکل در دوست‌یابی یا حفظ دوستان فعلی
مشکل در روابط با والدین

تاثیر گذاشته باشد. اما اگر این مشکلات در گذشته به طور مرتب وجود نداشته باشند، تشخیص اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی احتمالا مطرح نیست، زیرا در حال حاضر کسی فکر نمی‌کند که اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی نخستین بار در بزرگسالی بروز کند.

همچنین ببینید

میلاد امام محمد تقی ( ع)

در بغل امشب یکى قرص قمر دارد رضا بر زبان شکر خداى دادگر دارد رضا …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *