خانه > مقاله > اختلال یادگیری ریاضی

اختلال یادگیری ریاضی

بچه‌های دارای این اختلال، معمولاً دچار کشمکش‌های هر روزه با والدین و معلمان هستند. درس ریاضی برای آن ها به کابوس تبدیل شده و همواره سعی دارند تا از زیر بار آن شانه خالی کنند. در بزرگ‌سالی این افراد مشکل در مسایل اقتصادی و برنامه‌ریزی آن پیدا می‌کنند. در این مقاله، سعی می‌شود تا حد امکان درباره این اختلال و نشانه‌ها و درمان آن صحبت شود.

تعریف
اختلال ریاضی که به طور رسمی در حساب بر اساس رشد، یا محاسبه‌پریشی نامیده می‌شود، یکی از انواع اختلال یادگیری است که در آن توانایی ریاضی فرد بر اساس سن، هوش، تجربیات زندگی و زمینه آموزشی، پایین‌تر از سطح طبیعی مورد انتظار می‌باشد. این ناتوانی بر انجام محاسبات و توانایی فهمیدن مسآله و اشکالات آن و مفاهیم ریاضی اثر می‌گذارد. کودک مبتلا در خواندن و یادگیری اعداد و به خاطر سپردن اصول پایه‌ای مربوط به اعداد اشکال دارد و در محاسبه کند و بی‌دقت است.
علل
عوامل ایجاد کننده اختلال ریاضی، به طور دقیق مشخص نشده است. چون این اختلال به صورت‌های متفاوتی بروز می‌کند بنابراین دارای دلایل متفاوتی می‌باشد. در پژوهش‌های انجام شده در مورد این اختلال، چندین حوزه مورد بررسی قرار گرفته است.
اختلال ریاضی ۱
۱ـ عصب‌شناختی:
در پژوهش در حوزه عصب‌شناختی، اختلال ریاضی را با ضایعات فوق جزیی یا شکنج زاویه‌ای در اتصال بین لوب تامپورال و آهیانه‌ای از قشر مخ می‌باشد.
احتمال نقص در نیمکره راست به ویژه در قسمت‌های لوب پس‌سری وجود دارد.
در زمینه ناکارآمدی دستگاه عصبی مرکزی، نابهنجاری برتری طرفی مورد توجه است.
به نظر هالان (۱۹۷۱) چون هر دو نیمکره مغز در ریاضی فعال است بنابراین غلبه دو طرفی نیمکره‌ها می‌تواند در بهبود فعالیت‌های ریاضی چاره‌ساز باشد.
۲ـ نقایص در حافظه کاری
۳ـ حافظه کوتاه‌مدت مختل شده یا ظرفیت آن کاهش یافته است. این مسآله برای به یاد آوردن ریاضی، مشکل ایجاد می‌کند.
۴ـ تا حدی ممکن است به عوامل ژنتیک ربط داشته باشد.
اختلال ریاضی ۱
انواع اختلال ریاضی
انواع مختلفی برای ناتوانی در حساب شناخته شده است.
۱ـ محاسبه‌پریشی از نوع فضایی که در آن اختلال در سازمان فضایی ارقام، علامت بارز است که می‌تواند با نارساخوانی فضایی، ناهماهنگی حسی ـ حرکتی و اختلال حرکات چشم همراه باشد.
۲ـ غالب بودن ناراسخوانی یا نارسانویسی برای ارقام و اشکال
۳ـ آناریتمی که در آن اختلال در اعمال مربوط به حساب بارزتر است برای درمان اختلال یادگیری ریاضی چه باید کرد؟
اولین قدم:
این است که از طبیعی بودن کودک مطمئن شد. اطمینان از این که کودک فاقد عقب ماندگی ذهنی و ضایعه مغزی و به لحاظ روانی عادی است.
سوالی که در این جا به وجود می آید که اگر کودک ضایعه مغزی ندارد و به لحاظ هوشی و روانی نیز طبیعی است، پس چه دلایلی وجود دارد که در درس ریاضی با همسالان خود متفاوت بوده و با وجود اینکه تلاش زیادی هم در درس ریاضی دارد به خوبی پیشرفت نمی کند؟
ما از تولد تا زمان خود تجارب زیادی داریم و می توانیم بعضی از مشکلات خود را حل کنیم. اما کودک ممکن است از بدو تولد خود یک تجربه را نداشته باشد. مثلاً سینه خیز حرکت نکرده باشد. این یک تجربه ی مهم است که ممکن است کودک کسب نکرده باشد. در چنین مواردی به دلیل نبود یک تجربه لازم، فرد دچار مشکلاتی در یادگیری خواهد شد.
برای درمان اختلال یادگیری ریاضی چه باید کرد؟
تمرین های پیشنهادی برای دانش آموزان دارای اختلال ریاضی
معلمان و والدین می توانند با انجام این تمرین ها از گسترش مشکل دانش آموز جلوگیری کرده و گام های محکمی در راه درمان اختلال ریاضی بردارند.

در زمینه مفهوم کم – زیاد – کوچک – بزرگ
تعدادی گردو یا لیمو عمانی انتخاب کنید و در دو گروه کم و زیاد قرار دهید و بعد از آموزش به دانش آموز گردو ها را روی هم بریزید و از او بخواهید آن ها را در دو گروه کم و زیاد قرار دهد. یک سیب کوچک و یک سیب بزرگ یا هر میوه مشابه آن انتخاب کنید و مفهوم کوچک و بزرگ را به کودک آموزش دهید.

مفهوم زیر – رو – بالا – پایین
توپ هایی را انتخاب کنید و یک بار زیر تخت و یک بار روی تخت قرار دهید. همزمان کلمه زیر یا رو را تلفظ کنید و از دانش آموز بخواهید که او نیز همراه شما تلفظ کند تا وقتی که این مفهوم در او شکل گیرد. همان توپ ها را در دست گرفته یک بار بابل ببرید و بار دیگر پایین بیاورید و آن قدر این کار را ادامه دهید تا مفهوم بالا و پایین را یاد بگیرد.

مفهوم دور – نزدیک
از دانش آموز بخواهید اشیای نزدیک خودش را نام برده،سپس اشیایی را که در فاصله دورتری قرار گرفته نام ببرد.

مفهوم جلو – عقب
یک ماشین پلاستیکی برداشته و آن را جلو و عقب ببرید و همزمان از واژه های جلو و عقب استفاده کنید و از دانش آموز بخواهید همین عمل را انجام دهد.

مفهوم عمق یا گودی
به دانش آموز اجازه دهید تا ماسه بازی کند.به این منظور ماسه نرم خیس شده و وسایلی مانند قاشق کوچک و قاشق بزرگ و قوطی در اختیار او قرار دهید تا با زیر و رو کردن ماسه ها مفاهیم مربوط به عمق را فرا گیرد.مقداری خمیر در اختیار کودک قرار دهید تا در آن گودی های مختلف ایجاد کند.

مفهوم کوتاه – بلند
در کنار دانش آموز روبروی آینه بایستید و با نگاه کردن در آینه بگویید قد کدام یک از شما کوتاه و کدام یک بلند است.

مفهوم خط کشیدن
یک چوب به او بدهید تا به کمک آن روی ماسه ها خط بکشد.

مفهوم یک و بیش از یک
ضمن بازی با مهره ها از دانش آموز بخواهید ابتدا یک مهره و سپس چند مهره بردارد و آن قدر این کار را انجام دهد تا مفهوم یک و بیش از یک را فرا گیرد.

مفهوم شناسایی جهات مختلف
از کتاب های دانش آموز که تمرین هایی به این صورت دارند که مانند رنگ آمیزی هست و دارای اشکال مختلف.مثلا از دانش آموز می خواهد تا خرگوش سمت راست را رنگ بزند و یا بادکنک سمت چپ را مشخص کند و…

مفهوم ردیف بندی
برای این مورد از چنین تمرین هایی استفاده شود.مثلا: مهره های زیز را از کمتر به بیشتر ردیف کن.حلقه هارا از بزرگ به کوچک ، یا از کوچک به بزرگ ردیف کن…

مفهوم رسم اشکال هندسی
برای این مورد ازدانش آموز بخواهید اشکال مثلث،مربع و مستطیل رسم کند.

مفهوم شمارش اعداد
از دانش آموز بخواهید از ۱ تا ۱۰ بشمارد،سپس از او بخواهید از ۱ تا ۱۰ معکوس بشمارد. این تمرین ها را آن قدر ادامه دهید تا در شمارش تسلط کافی به دست آورد.

مفهوم پول
دانش آموز را تشویق کنید تا با شما معامله کند. مثلا به او بگویید حالا من به تو یک ۵ ریالی می دهم و تو باید از ۱ ریالی هایت آن قدر به من بدهی که مساوی ۵ ریالی من شود.

مفهوم اندازه
تعدادی نی نوشابه به اندازه های مختلف به دانش آموز بدهید و از او بخواهید آن ها را به ترتیب اندازه ردیف کند.

مفهوم مساحت
تعدادی اشکال هندسی در اختیار دانش آموز بگذارید تا به ترتیب از کم ترین سطح تا بیشترین سطح را مشخص کند.

مفهوم وزن
یک ترازوی ساده در اختیار دانش آموز قرار دهید تا اسبا بازی هایش را وزن کرده،سنگینی و سبکی هر کدام را مشخص کند.

مفهوم مساوی
از دانش آموز بخواهیم بین تعدادی تصویر تناظر یک به یک برقرار کند. یا مثلا تعدای قاشق را در تعداد برار با همان در بشقاب ها بگذارد.

مفهوم درک مجموعه
تعدادی ظرف پلاستیکی کوچک و تعدادی مهره به دانش آموز می دهیم و از او می خواهیم مجموعه های مختلفی با آنها بسازد. سپس از او می خواهیم تعداد هر مجموعه را روی ظرف آن بنویسد.

مفهوم جمع و تفریق
مسایلی طرح کنید. مثلا: ۴ سیب داشتیم یکی از سیب ها را خوردیم، چند تا باقی ماند؟ ۵ تا سیب داشتیم، ۳ سیب هم از مادرمان گرفتیم، حالا چند سیب داریم؟

آموزش مناسب ریاضیات
می توان گفت یکی از عوامل علی در اختلال ریاضی که اکثر متخصصان فن بر آن تاکید دارند آموزش ضعیف، نادرست یا ناکافی و همچنین ضعف مربیانی است که خود از آموزش کافی بهرمند نبوده اند. و عدم استفاده از وسایل آموزشی مناسب یا غیبت های طولانی و مکرر کودک از مدرسه و مانند آن را می توان به عنوان عواملی برای ناکافی بودن یادگیری، مد نظر قرار داد. عدم ارایه مطالب به ترتیب صحیح و استفاده نادرست از مواد آموزشی در مورد برخی دانش آموزان مثال های بارزی از آموزش های نا صحیح هستند.
عده ای بر این باورند که آموزش صحیح هر دانش آموز مبتلا به ناتوانی یاد گیری، یا هر دانش آموز دیگر، به سه عامل زیر بستگی دارد:
آموزش مستقیم و کافی برای یاد گیری هر عمل
زمان کافی برای تمرین و تسلط بر آن عمل
تشویق کافی برای رشد و حفظ عمل مورد نظر

ترمیم ناتوانی در ریاضیات
هدف از ترمیم ناتوانی در ریاضیات، تقویت مهارت در به کار گیری روابط کمی است. این برنامه اغلب از آموزش اصول کمی مانند : تربیت، اندازه، فضا و فاصله با استفاده از مواد قابل لمس و کلام شروع می شود؛ و در نهایت، برای ایجاد و تقویت قوه های استدلال و تفکر منطقی از معماها و صفحات سوراخ دار که با فرو کردن میله های پلاستیکی در آن ها می نوان طرح های مختلف را ایجاد کرد، سود برده می شود.
برخی از مشکلات در ریاضی از وجود نقایصی در مهارت های محاسباتی پایه است. مشکل دانش آموز باید با مراجعه به نقایص زیر بنایی در فرایندهای یاد گیری ارزیابی شود (عوامل کلامی ، فضایی ، ادراکی یا حافظه). دانش آموزان باید مهارت های محاسباتی پایه را که در آن ها نقص دارند از جمله جمع، ضرب، تقسیم، کسر اعداد، اعشار و درصد یاد بگیرند.

اختلال ریاضی ۱

رفع موانع توجه و دقت :
تعدادی از دانش آموزان با اینکه عملیات مربوط به ریاضی را به خوبی می دانند ، اما به علت عدم توجه کافی ، دچار اشتباهاتی می شوند که نمره آنها را در درس ریاضی کاهش می دهد . مثال های زیر نمونه هایی از این اشتباهات هستند :

عدم توجه به علامت ها :
– به علت عدم توجه کافی به علامت ها ، به جای تفریق جمع یا به جای ضرب تقسیم می کنند .

عدم دقت به ستون ها :
– یکان و دهگان و صدگان را به دقت در ستون مربوطه نمی نویسند و در نتیجه عمل جمع یا تفریق را اشتباه انجام می دهند .

عدم توجه به نوشتن کامل اعداد :
– به علت عدم توجه کافی ، گاهی فراموش می کنند عدد آخر را بنویسند (جواب را به صورت کامل نمی نویسند .

جا انداختن اعداد :
– یکی از اعداد را هنگام جمع یا تفریق جا می اندازند.
محاسبه نکردن :بدون محاسبه یک عدد آن را می نویسد.
اشتباه در اثر مجاورت نویسی :اعداد دو عمل ریاضی را کنار هم نوشته اند با هم قاطی می کنند.
این قبیل دانش آموزان در واقع عملیات مربوط به ریاضی را می دانند، اما توجه و دقت کافی ندارند. بنابراین دادن تمرین های ریاضی یا تدریس مجدد برایشان نه تنها مفید نیست بلکه یک بیگاری خسته کننده می باشد.
به علاوه چون مشکل اصلی آن ها، یعنی کم دقتی، درمان نشده است . در تمرین های جدید نیز باز همان اشتباهات را تکرار می کنند و در واقع به انجام اشتباه عادت بیشتری می کنند . در حقیقت ما به آن ها تمرین داده ایم تا اشتباهاتشان را تکرار کنند.

همچنین ببینید

میلاد امام محمد تقی ( ع)

در بغل امشب یکى قرص قمر دارد رضا بر زبان شکر خداى دادگر دارد رضا …

۲ نظر

  1. با سلام
    دختر هفت ساله من اختلال یادگیری ریاضی دارد
    لطفا راهنمایی بفرمایید یا جلسه ای تنظیم بفرمایید تا از شما مشاوره بگیریم

    • مدیریت دبستان

      باسلام
      شما می توانید از کتاب تشخیص و درمان اختلالات یادگیری – ریاضی ( دکتر مصطفی تبریزی ) استفاده نمایید.
      در صورتی که نیاز به کمک بیشتری داشتید از مشاوران این امر استفاده نمایید.
      مرکز مشاوره آموزش و پرورش منطقه ۵ تهران واقع در اداره همین منطقه می تواند در این خصوص شما را یاری دهد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *