خانه > مقاله > خود آگاهی چیست؟

خود آگاهی چیست؟

هر یک از ما در زندگی موفقیت هایی را کسب کرده ایم که ناشی از توانایی ها و استعدادهای مان است که آجرهای ساختمان اعتماد به نفس ما را تشکیل می دهد . اعتماد به نفس هم مانند خودپنداره و عزت نفس در تعاملات اجتماعی شکل می گیرد .کسب مهارت خودآگاهی نقش مهمی در سلامت و بهداشت روان ما دارد . اولین جزء خودآگاهی شناخت ویژگی ها و صفات خویش است . یک قسمت با اهمیت از نحوه نگریستن به خودمان عبارت است از : ارزیابی مثبت و منفی راجع به خودمان . این نحوه نگرش به خود عزت نفس ما را می سازد . شکل گیری عزت نفس و خودپنداره در ما از دوران کودکی آغاز می شود . دومین جزء از خودآگاهی شناخت توانایی ها استعدادها و پیشرفت های مان است . یکی دیگر از اجزای خودآگاهی تصویر واقع بینانه ای است که از خود داریم . پذیرفتن خود واقعی و هم سو کردن آن با ایده آل تصویری که ما دوست داریم و می خواهیم مانند او باشیم نیازمند تمرین و کسب مهارت خودآگاهی است . جزء چهارم خودآگاهی شناخت افکار ارزش ها و باورهای مان است . مجموعه افکار ما باورهای ما را می سازند و مجموعه ای از این باورها ارزش ها ی ما را به وجود می آورند . در حقیقت افکار باورها و ارزشها ی ما چارچوب و ساختار ذهنی ما را تشکیل می دهد و ما بر اساس این چارچوب یا ساختارهای ذهنی اطلاعات دریافتی از محیط پیرامون را پردازش می کنیم و بر مبنای آن به دنیا و محیط پیرامون مان نگاه می کنیم و در خصوص دیگران خودمان و محیط اجتماعی خود رفتار و قضاوت می کنیم آخرین جزء و مهم ترین جزء خودآگاهی که رابطه تنگاتنگی با دیگر اجزای آن دارد شناخت احساس رضایت و نارضایتی ما از خودمان زندگی خود یا احساس تغییر است . شناخت اشتباه ها نقاط ضعف نارضایتی ها و شکست ها اولین قدم در جهت شناخت تغییر و اقدام در جهت رفع و اصلاح آن است . از آن جا که نوع رفتار ما ناشی از احساسات افکار و نگرش ها نوع برداشت ها طرز تلقی باورها و میزان اعتماد به نفس و عزت نفس ماست کسب مهارت خودآگاهی عامل مهمی در ارتباطات موفقیت ها و شکست های مان به شمار میرود . این توانایی عاملی است که موجب می شود افکار ما به توانمندی ها و نقاط مثبت مان معطوف شود . بطور کلی کسب مهارت خودآگاهی منشا رفتارهای سازنده مفید مسوولانه و احترام به خود است در آموزش مهارت های زندگی برای این که کودک بتواند از خود ارزیابی مثبتی داشته باشد و خود را با ارزش بداند باید از خصوصیات مثبت توانایی ها زیبایی ها و استعدادهای خود آگاه بوده و به آن ها ارج نهد و از این ویژگی ها احساس خوشحالی و رضایت کند . علاوه بر این کودک باید قادر باشد به طور واقع بینانه محدودیت ها کاستی ها و ناتوانی های خود را ببیند و آن ها را به عنوان قسمتی از خود بپذیرید و از وجود آن ها شرمنده نباشد . قبول اشتباه ها و یادگیری از آن یکی دیگراز نکاتی است که باعث افزایش عزت نفس و کسب مهارت خود آگاهی درکودکان و نوجوانان می شود . حضرت علی ( ع ) می فرماید : من عرفه نفسه فقد عرفه ربه . یعنی هر کسی خودش را شناخت خدایش را خواهد شناخت . این در حالی است که در دهه های اخیرروان شناسان در بررسی اختلال های رفتاری و انحراف های اجتماعی به این نتیجه رسیده اند که بسیاری از اختلال ها و آسیب ها در ناتوانی برخی افراد در تحلیل های خود از موفقیت ریشه دارند . برای اکثر ما توصیف ویژگی های اخلاقی و رفتاری خودمان برای دیگران کار سخت و دشواری است . به عنوان مثال ممکن است پاسخ به این سوال که چه کسی هستیم سخت و دشوار باشد . اکثر ما فقط در مورد ویژگی های کلی و عمومی خود از جمله سن جنسیت وضعیت شغلی و ….. خود صحبت می کنیم و از ویژگی های شخصیتی و رفتاری خود اطلاعات کافی و مناسبی نداریم . مثلا نمی دانیم که چه کارهایی را می توانیم خوب انجام دهیم ؟چه ویژگی های اخلافی منفی داریم ؟ علایق و اولویت های زندگی ماچیست ؟ چه چیزهایی ما را ناراحت یا خوشحال می کند ؟ رشد خود آگاهی به ما کمک می کند تا دریابیم که تحت فشار روانی قرار داریم یا نه و این معمولا پیش شرط و شرط ضروری برای روابط اجتماعی و روابط بین فردی موثر و همدلانه است .

انواع آگاهی از خود
۱-خود فیزیکی : به تصویری که هر کس از ظاهر فیزیکی خود دارد گفته می شود . آیا از ویژگی های ظاهری خود راضی هستیم یا احساس خوبی نداریم ؟
۲-خود جنسیتی : تصور یا برداشتی است که هر کس از هویت و تمایلات خود دارد . به عبارت دیگر آیا از زن یا مرد بودن خود احساس رضایت داریم یا خیر ؟
۳-خود اجتماعی : به تصوری که فرد از جایگاه اجتماعی خود دارد گفته می شود . یعنی دیگران ما را چگونه می بینند ؟ چگونه در گروه ها ظاهر می شویم ؟ در اجتماع چه نقش هایی باید داشته باشیم ؟ پایگاه اجتماعی ما چگونه است ؟ دیگران با ما چگونه هستند و ما با دیگران چگونه ایم ؟
۴-خود معنوی : تصور شخص از اعتقاداتش است که معمولا به زندگی و باورهای مذهبی او معنا می بخشد . برای مثال آیا مذهبی هستیم ؟ آیا به زندگی پس از مرگ باور داریم ؟
۵-خود تاریک : جنبه خاصی از خود است که در برگیرنده اسرار ماست . چون دوست نداریم فاش شود معمولا انرژی زیادی برای مخفی نگه داشتن آن صرف می کنیم .
۶-خود آرمانی : بخشی از ماست که می خواهیم به آن برسیم دایم در این فکر هستیم که چگونه به نظر می آییم ؟ با نگاه به زندگی دیگران خودمان را با آنها مقایسه می کنیم سپس در ذهن خویش تصویری از خود می سازیم که دوست داریم آن باشیم که به آن خود آرمانی می گویند .
۷-خود واقعی : درونی ترین بخش وجود ما خود واقعی است که آن را به خوبی می شناسیم ولی افراد محدودی از آن آگاه هستند .ممکن است از دیگران پنهان کنیم چون نگرانیم از این که اگر دیگران خود واقعی ما را بشناسند علاقه شان را نسبت به ما از دست بدهند .
ویژگی های افراد خود آگاه
-برای خود ارزش قایل هستند
-از روحیه انتقاد پذیری برخوردارند .
-نسبت به ارزش ها و اعتقادات شان آگاهی کامل دارند و از آن دفاع می کنند .
-احساس خشنودی و رضایت خاطر زیادی دارند .
-در مقابل فشار و ضربه های روانی اجتماعی مقاومت بیشتری از خود نشان می دهند .
-به دنبال سرزنش یا تحقیر دیگران نیستند بلکه با دیگران با احترام برخورد می کنند .
-اغلب از روحیه مثبت اندیشی برخوردارند .
-روحیه همکاری و مشارکت بالایی دارند .
-از مشورت با دیگران و افراد صاحب نظر استقبال می کنند .
-امروزه شناخت و آگاهی انسان از خود نیازمند دانش و روش است . چون انسان هزاره سوم بیش از هر دوره دیگری با ارتباطات و فناوری گره خورده شناخت وی از خود مستلزم بررسی و ارزیابی صحیح از خود است

همچنین ببینید

یادگیری باتاییدیونسکو

موفقیت نوعی توانایی است که راه رسیدن به هدف را برای ما آسان می کند. …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *